Zaburzenia odżywiania w grupie sportowców…

Zaburzenia odżywiania w grupie sportowców

 

Właściwe żywienie oraz suplementacja są podstawowym czynnikiem świadomego osiągnięcia sukcesu sportowego. Zaburzenia odżywiania lub nieprawidłowo skomponowany jadłospis często wpływają nie tylko na zdolność do wysiłku, ale również na stan psychiczny zawodnika.

Przygotowanie planu żywieniowego oraz stosowanie się do wskazówek żywieniowych ma na celu zapewnienie wystarczającej ilości energii do pracy mięśni, skuteczniejszą adaptację do wysiłku, zabezpieczenie mięśni przed katabolizmem, przyśpieszenie powysiłkowej regeneracji, a w bezpośrednim przygotowaniu do zawodów zwiększenie zasobów glikogenu mięśniowego.

Jeśli nie dostarczymy odpowiedniej jakości paliwa – właściwych proporcji energii z węglowodanów oraz mało składników mineralnych – możemy mieć problem z „dojechaniem do mety”. Oczywiście w wymiarze krótkoterminowym te zaburzenia nie mają aż tak poważnego znaczenia – jednak nieprzestrzeganie pewnych zasad żywieniowych w długofalowym ujęciu (dwa, trzy sezony)  mogą powodować znaczne obniżenie formy, zmiany hormonalne oraz kształtować nastawienie i zaangażowanie do treningów. Szczególną uwagę należy zwrócić na problem zaburzeń odżywiania oraz stanu odżywienie w grupie młodych sportowców, ponieważ mogą spowodować nie tylko gorsze wyniki sportowe, ale również mogą prowadzić do zaburzeń rozwój i wzrostu organizmu.

 

Do najczęstszych problemów związanych z odżywianiem  należy zaliczyć: jadłowstręt (anoreksja), bulimia, podjadanie na tle nerwowym oraz chroniczny brak apetytu.

W przypadku poważnych zaburzeń odżywiania niezbędna jest konsultacja nie tylko z dietetykiem ale również psychologiem oraz lekarzem.

 

W dzisiejszym numerze chciałbym przedstawić inny problem, związanym ze złym stanem odżywienie czyli zbyt małą ilością energii lub wyborem niewłaściwych produktów spożywczych, które nie dostarczają żadnych korzyści prócz energii oraz przedstawię produkty, które mogą negatywnie wpływać na wysiłek poprzez zaburzenie pracy przewodu pokarmowego.

W grupie sportowców, zwłaszcza dyscyplin z podziałem na kategorie wagowe, dość często obserwuje się prowadzenie restrykcji żywieniowych, w innych dyscyplinach również obserwuje się ten problem ale zdecydowanie rzadziej. Jak pokazują badania prowadzenie diety na poziomie 30kcal na kilogram masy mięśniowej ciała u zawodników różnych dyscyplin prowadzi do znacznego pogorszenie czynności metabolicznych i hormonalnych organizmu, co niekorzystnie wpływa na formę, wzrost i zdrowie. U kobiet jednym ze skutków niskiej dostępności energii jest zakłócenie czynności rozrodczych oraz regularnego miesiączkowania. Konsekwencją takiego postępowania jest załamanie treningowe –  czyli prowadzenie restrykcji żywieniowej lub głodówki jest w świecie sportu bardzo złym rozwiązaniem. Należy dopasować dietę oraz proces redukcji masy ciała do indywidualnego zapotrzebowania, żeby uniknąć niechcianych konsekwencji zdrowotnych.

 

Chociaż wielu sportowców ogranicza swoje zapotrzebowanie energetyczne, aby uskutecznić

obniżenie masy ciała oraz tkanki tłuszczowej, szkodliwe jest ograniczanie do poziomu zagrażającego czynnościom życiowym organizmu.

 

Zawodnicy uprawiający dyscypliny, w których istotna jest masa ciała mogą być narażeni

na zaburzenia odżywiania bardziej niż inni sportowcy lub ludzie nieuprawiający sportu.

Zawodnicy, u których występują pierwsze oznaki takich problemów powinni być natychmiast kierowani do specjalisty lekarza lub dietetyka.

 

Konsekwencje zaburzeń odżywiania w sporcie:

– osłabiona wydajność i zwiększony czas regeneracji po treningu

– zwiększone ryzyko kontuzji

– obniżona gęstość kości (szczególnie w wieku rozwojowym)

– zaburzenia cyklu menstruacyjnego u kobiet

– ciągłe zmęczenie

– bóle głowy

– zmniejszona tolerancja na niskie temperatury

– anemia

– problemy z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego

 

Organizm potrzebuje ok. 60 minerałów oraz witamin, których nie jest w stanie pozyskać w inny sposób jak tylko poprzez dietę. Część z tych składników dostarczamy w nadmiarze, co jest konsekwencją procesów konserwacji niektórych produktów spożywczych, jednak jest kilka bardzo ważnych składników, których niedobór może prowadzić do poważnych konsekwencji dla sportowca.

 

Najczęściej obserwowane niedobory witamin i składników mineralnych u sportowców:

Składnik Za co odpowiada Konsekwencje zdrowotne W jakich produktach możemy znaleźć
Żelazo Jest składnikiem hemoglobiny, która odpowiada za transport tlenu do komórek Anemia, zbyt niski poziom żelaza, szybkie zmęczenie Wątróbka gęsia, wieprzowa, drobiowa, pasztety, wołowina, pestki dyni, małże
Witaminy z grupy B Koenzym w mechanizmie pozyskiwania energii, funkcjonowanie układu nerwowego Zaburzenia koncentracji, zmęczenie, wypadanie włosów Ryż brązowy, kiełki zbóż, nasiona słonecznika,
Wapń i witamina D mineralizacji kości Złamanie zmęczeniowe, rozwój osteoporozy (nawet w młodym wieku) Wapń: sery, mleko, jogurty, sardynkiWit. D: Świeże ryby
Magnez, sód i potas udział w aktywacji ponad 300 enzymów, udział w przemianach energetycznych, pobudliwość układu nerwowego, utrzymanie właściwego ciśnienia osmotycznego Prawidłowy stopień nawodnienia, zaburzenia elektrolitowe Magnez: zboża, mleko, przetwory mleczne, rośliny strączkowe, orzechy

Sód i potas: produkty solone, wędzone, pieczywo, wędliny

Miedź, cynk, selen bierze udział w funkcjonowaniu i syntezie  ponad 200 enzymów i hormonów, zwiększa odporność,  Obniżenie odporności, zaburzenia wzrostu, anemia, zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi, obrzęki, brak apetytu, wypadanie włosów, trądzik, gorszy smak Mięso, wątróbka, ryby morskie i owoce morza (szczególnie śledzie i ostrygi), warzywa strączkowe, groch, bób i fasola, kakao, pełnoziarniste zboża, kasza gryczana

 

Świadomość zachowań żywieniowych i ich konsekwencja dla zdrowia oraz zdolności wysiłkowych jest podstawą funkcjonowania. Dlatego zachęcam do korzystania z wiedzy i doświadczenia dietetyków sportowych w indywidualnym dopasowaniu jadłospisu do potrzeb organizmu.

O autorze:

Wojtek Zep